Home / Κοινωνία / Ατόπημα των Sotheby’s με τους θησαυρούς του Ιόλα

Ατόπημα των Sotheby’s με τους θησαυρούς του Ιόλα

Αγνόησαν την επιστολή του Δήμου Αγίας Παρασκευής – Δεν αποκάλυψαν από ποιους βρήκαν τα αντικείμενα της συλλογής

Γράφει η ΓΕΡΑΚΙΝΑ ΜΠΟΥΡΙΚΑ

Στο καλάθι των αχρήστων πέταξε ο οίκος δημοπρασιών Sotheby’s του Λονδίνου την προειδοποίηση του Δήμου Αγίας Παρασκευής να μην προχωρήσει στη δημοπράτηση 155 έργων τέχνης και πολύτιμων αντικειμένων της συλλογής Ιόλα, αμύθητης αξίας, γιατί πολλά από τα αντικείμενα αυτά είναι προϊόντα κλοπής.

Η δημοπρασία έγινε στις 25 Μαΐου στο Λονδίνο, χωρίς οι Sotheby’s να αποκαλύψουν από ποιους τα βρήκαν και τι νόμιμα έγγραφα κατοχής των θησαυρών Ιόλα έχουν αυτοί που εμφανίστηκαν ως κάτοχοί τους.
Την υψηλότερη τιμή πώλησης 193.750 λίρες πέτυχε ο πίνακας Polarisation του Βίκτορ Μπράουνερ, με τιμή εκκίνησης 150.000 λίρες.

Δεύτερος πίνακας σε τιμή πώλησης ήταν ο Μέγας Αλέξανδρος του Άντι Γουόρχολ, έναντι 125.000 λιρών (τιμή εκκίνησης 35.000 λίρες).

Ένα «Σινιάλο» του Τάκι, ήταν το ακριβότερο έργο Έλληνα καλλιτέχνη της συλλογής που πωλήθηκε 52.500 λίρες (τιμή εκκίνησης 35.000 λίρες).
Συνολικά βγήκαν στο σφυρί 155 έργα (Λούτσιο Φοντάνα, Νίκι Ντε Σεντ Φαλ, Ματίς, Ερνστ, Τάκις, Πανιάρας, Ακριθάκης κ.ά.), μαζί με προσωπικά αντικείμενα του Ιόλα.
Το συνολικό ποσό του πλειστηριασμού έφτασε στις 1.421.503 βρετανικές λίρες (1.845.253 δολάρια).

Στις 17 Μαΐου 2017, ο δήμαρχος Αγίας Παρασκευής Γιάννης Σταθόπουλος έστειλε την παρακάτω επιστολή στους Sotheby’s του Λονδίνου:


«Αξιότιμοι κύριοι,
Κατ’ αρχάς, σας ενημερώνουμε ότι η οικία του Αλεξάνδρου Ιόλα (Βίλα Ιόλα), στην Αγία Παρασκευή Αττικής, προάστιο της Αθήνας, όπου φυλασσόταν και εκτίθετο η συλλογή των έργων τέχνης του, έχει χαρακτηρισθεί από το υπουργείο Πολιτισμού, το έτος 1998, ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο.
Με βάση τα καταγγελλόμενα στο Δήμο Αγίας Παρασκευής, έχει υποβληθεί μήνυση κατά αγνώστων, ενώπιον των Εισαγγελικών Αρχών, για κλοπή έργων τέχνης και αντικειμένων που φέρεται ότι βγαίνουν σε δημοπρασία.
Παρακαλούμε να μας γνωστοποιήσετε εγγράφως τα στοιχεία των φερόμενων ως ιδιοκτητών των προς δημοπρασία έργων και αντικειμένων.
Επιπροσθέτως, παρακαλούμε όπως αποσύρετε τα ως άνω έργα τέχνης μέχρι να διερευνηθεί από την Ελληνική Αστυνομία και τις Εισαγγελικές Αρχές σε συνεργασία με εσάς η ως άνω αναφερόμενη υπόθεση κλοπής τους.
Το παρόν κοινοποιείται στο υπουργείο Πολιτισμού προκειμένου να προβεί στις δέουσες ενέργειες».


Σημειώνουμε ότι στη μακρά λίστα της δημοπρασίας συμπεριλαμβάνονται έργα μεγάλων καλλιτεχνών, όπως οι Πικάσο, Ντε Κίρικο, Ουόρχολ, Ντε Σεντ Φαλ, Μπράουνερ, Ματίς, Ερνστ, Τάκις, Πανιάρας, Ακριθάκης, Καρδαμάτης, προσωπικά αντικείμενα και κοσμήματα, αλλά και έπιπλα, χαλιά, ασημένια σερβίτσια, μπιμπελό και καθρέφτες.

Τα 155 έργα που βγήκαν στο σφυρί με συνολικό ποσό 1.421.503 ευρώ, η απάντηση του οίκου και η επιστολή-διαθήκη του μεγάλου συλλέκτη

Ενδιαφέρουσα απάντηση

Η απάντηση του οίκου στο ερώτημα του δημάρχου για τα επιμέρους στοιχεία της προέλευσης των αντικειμένων που διατέθηκαν προς δημοπράτηση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Λίγες ημέρες πριν από τη δημοπρασία ο οίκος απάντησε:

«Έχουμε λάβει γνώση για τα ερωτήματα, που έχουν ανακύψει, αναφορικά με την προέλευση ορισμένων έργων της επικείμενης δημοπρασίας, τα οποία παλαιότερα συμπεριλαμβάνονταν στη συλλογή του Αλέξανδρου Ιόλα».
«Γνωρίζουμε ότι η βίλα του Αλέξανδρου Ιόλα έχει χαρακτηριστεί από το 1998 ως διατηρητέο ιστορικό μνημείο, αλλά θεωρούμε ότι αυτό δεν σχετίζεται με τη δική μας δημοπρασία. Επιπλέον, έχουμε πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι άλλα περιουσιακά στοιχεία έχουν κλαπεί από τη βίλα στο παρελθόν, αλλά ο οίκος δημοπρασιών Sotheby’s δεν θα διέθετε ποτέ κάποιο περιουσιακό στοιχείο για πώληση, σε περίπτωση που διατηρούσε οποιαδήποτε αμφιβολία αναφορικά με την προέλευσή του».

Πάντως, μυστήριο παραμένει το τι απέγινε η πολύτιμη περιουσία του μαικήνα της Τέχνης, Αλέξανδρου Ιόλα, όταν εκείνος πέθανε. Ποιος κρύβεται πίσω από την πρόσφατη πώληση των αντικειμένων της συλλογής του; Κάποιος έγινε πλουσιότερος κατά 1.421.503 βρετανικές λίρες. Ένας νόμιμος κληρονόμος, που θέλει απλά να κρατήσει την ανωνυμία του ή κάποιος που λεηλάτησε το σπίτι ενός νεκρού;

«Με αγάπη για την Ελλάδα»

Ο Αλέξανδρος Ιόλας από τη δεκαετία του 1960 περνούσε πολύ χρόνο στην Ελλάδα και έχτισε τη βίλα του στην Αγία Παρασκευή, όπου μετέφερε την τεράστια προσωπική συλλογή του, μεγάλης καλλιτεχνικής και χρηματικής αξίας. Η επιθυμία του πριν πεθάνει ήταν να δωρίσει την αμύθητη συλλογή του από έργα τέχνης στο ελληνικό κράτος.

Ο Ιόλας φώναξε στο σπίτι του τον αρχιτέκτονα και φίλο του Στέφανο Ζουγανέλη και τον συνεργάτη του Λάζαρο Πολίτη και τους ζήτησε να γράψουν την παρακάτω επιστολή που τους υπαγόρευσε.
«Ο κάτωθι υπογεγραμμένος Αλέξανδρος Ιόλας σήμερον, τη 17 Φεβρουαρίου 1987, διά της παρούσης επιστολής μου θέλω να δηλώσω, παρά τις βεβαιωμένες μου απογοητεύσεις στην Ελλάδα, διά την κατηγορία μου περί αρχαιοκαπηλίας και τον διασυρμό του ονόματός μου από τον Τύπο, ότι αποφάσισα μετά θάνατον, όλα τα αρχαία της συλλογής μου να περιέλθουν ως δωρεά δική μου εις την Ιδιοκτησία του Ελληνικού Δημοσίου. Εφ’ όσον δε ζω πλέον, να φροντίσετε να αποκατασταθεί το όνομά μου, διότι αρχαιοκάπηλος δεν υπήρξα ποτέ μου. Με αγάπη για την Ελλάδα».

Η επιθυμία του δεν εκπληρώθηκε ποτέ. Η τότε ελληνική κυβέρνηση αρνήθηκε την προσφορά του και έτσι το μεγαλύτερο μέρος της συλλογής του χάθηκε. Μετά το θάνατό του, η βίλα λεηλατήθηκε και η συλλογή με 11.000 έργα τέχνης υπήρξε αντικείμενο κλοπής.
Σήμερα, η περιβόητη βίλα του Ιόλα έχει μείνει «γυμνή» από θησαυρούς, «πλούσια» σε γκράφιτι και σκουπίδια, λες κι ακολούθησε την πορεία ζωής του ιδιοκτήτη της.

Ο μαικήνας της τέχνης που είδε την παγκόσμια ελίτ να του υποβάλλει τα σέβη της

Αλέξανδρος Ιόλας. Η παγκόσμια ελίτ υπέβαλε τα σέβη της στο μαικήνα της τέχνης και στις γκαλερί του. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα κατηγορήθηκε για αρχαιοκαπηλία, όργια, παιδεραστία και ναρκωτικά, την ώρα που ψυχολογικά και σωματικά ήταν ήδη ταλαιπωρημένος, αφού είχε μάθει πως είχε AIDS.

Η βίλα του Ιόλα στην Αγία Παρασκευή στέγαζε 10.000 έργα τέχνης. Ήταν ένα ανάκτορο. Πεντελικό μάρμαρο κάλυπτε τα πατώματα και τους τοίχους. Τα σαλόνια ήταν γεμάτα με αρχαιοελληνικά αγάλματα, έργα σύγχρονων καλλιτεχνών (Picasso, Warhol, Dali), χειροποίητα χαλιά και ταπισερί.

Έδινε ζωή

Ο Ιόλας δεν δημιουργούσε κάτι καινούργιο, αλλά είχε την ικανότητα να ανακαλύπτει και να προσφέρει ζωή σε έργα που πήραν πνοή από κάποιον άλλον. Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου με το όνομα Κωνσταντίνος Κουτσούδης. Γόνος ευκατάστατης οικογένειας βαμβακεμπόρων, ο Ιόλας δείχνει από νωρίς την κλίση του στις τέχνες και το 1927 με συστατικές επιστολές του Καβάφη μετακομίζει στην Αθήνα, όπου γνωρίστηκε με τον Σικελιανό, τον Μητρόπουλο και τον Παλαμά. Στην Αθήνα ξεκινά και τα πρώτα του μαθήματα στο χορό και τη μουσική.
Επόμενοι σταθμοί του ανήσυχου νεαρού ήταν το Βερολίνο, το Σάλτσμπουργκ, το Παρίσι. Χορεύει και ποζάρει για ζωγράφους. Γνωρίζεται με φωτεινά μυαλά της εποχής, όπως τους Valéry και Breton.

Το 1931, ένας πίνακας του De Chirico «δρα» αποκαλυπτικά για εκείνον. Η ζωγραφική και ο κόσμος της τον γοητεύουν, δικτυώνεται… Το 1936 πηγαίνει στην Αμερική, όπου γίνεται κορυφαίος χορευτής στη νεοσύστατη Ballet Theatre Company της Νέας Υόρκης. Αρραβωνιάζεται την παρτενέρ του, την εγγονή του προέδρου των ΗΠΑ, Θεοδώρα Ρούσβελτ, και λίγο αργότερα χωρίζει.

Το 1944 εγκαταλείπει το χορό με αφορμή ένα τραύμα στο πόδι και δραστηριοποιείται στο χώρο του εμπορίου τέχνης. Την ίδια χρονιά ανοίγει την πρώτη του γκαλερί στη Νέα Υόρκη, την «Hugo Gallery».

Χωρίς να διαθέτει χρήματα ο ίδιος στο ξεκίνημα, βασίζεται αφενός στην υποστήριξη διαφόρων πλούσιων φίλων του και αφετέρου στις προσωπικές φιλίες του με καλλιτέχνες, όπως ο Μαξ Ερνστ, ο Ρενέ Μαγκρίτ κ.ά. Το 1946 με τη φίλη του δούκισσα Γκραμόν ιδρύει γκαλερί στο Μανχάταν. Το 1953 διοργανώνει για τον Andy Warhol την πρώτη ατομική του έκθεση και συνδέεται στενά με το κίνημα της Pop Art.

Το «δίκτυο»

Ο Αλέξανδρος Ιόλας αποτέλεσε έναν από τους πρωτοπόρους στην ανάπτυξη ενός «δικτύου» από αίθουσες τέχνης δορυφόρους μιας κεντρικής γκαλερί. Εκδίδει επίσης και συλλεκτικά βιβλία καλλιτεχνών και ποιητών, σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων. Παράλληλα, προώθησε στο εξωτερικό Έλληνες καλλιτέχνες, όπως τους Χατζηκυριάκο Γκίκα, Βαγή, Γουναρόπουλο, Μόραλη, Τσαρούχη κ.ά.

Συνεργάζεται και με τη νεότερη γενιά Ελλήνων όπως οι Τσόκλης, Παύλος, Τάκις και η Μάρα Καρέτσου, οι οποίοι είχαν ήδη ξεκινήσει την καριέρα τους στο εξωτερικό. Κάποιοι από αυτούς θα επιστρέψουν «παρασυρμένοι» από τον Ιόλα πίσω στην Ελλάδα, προκειμένου να δώσουν ώθηση στην τοπική παραγωγή της σύγχρονης τέχνης.

Δωρίζει και πουλάει έργα σε μεγάλα μουσεία, όπως τα Metropolitan Museum of Art και Museum of Modern Art στη Νέα Υόρκη, το Κέντρο Ζωρζ Πομπιντού στο Παρίσι, αλλά και την Εθνική Πινακοθήκη της Αθήνας Το 1976 κλείνει όλες τις γκαλερί του, εκτός αυτής στη Νέα Υόρκη, κρατώντας έτσι την υπόσχεση που είχε δώσει στον Max Ernst, να σταματήσει όταν τελευταίος θα πέθαινε.
Από τη δεκαετία του ’60 περνάει όλο και περισσότερο χρόνο στην Ελλάδα. Συνεργάζεται με κορυφαίες γκαλερί και χτίζει στην Αγία Παρασκευή ένα «ανάκτορο», όπου μεταφέρει την τεράστια προσωπική συλλογή του από έργα αρχαίας, βυζαντινής και σύγχρονης Τέχνης, καθώς και άλλα κομμάτια όπως ταπισερί, έπιπλα και σερβίτσια μεγάλης καλλιτεχνικής και χρηματικής αξίας. Στα μέσα του 1970, αν και βρίσκεται στην Αμερική και στην «κορυφή του εικαστικού κόσμου», αποφασίζει να επιστρέψει στην Ελλάδα, γιατί, όπως πάντα έλεγε: «Αγαπώ το ελληνικό φως. Θέλω να χαρίσω ένα μουσείο στην πατρίδα μου».

Προκλητικές δηλώσεις

Το 1981, το ΠΑΣΟΚ σαρώνει στις εκλογές, όμως ο Ιόλας με συνεντεύξεις του στις γαλλικές εφημερίδες Monde, Liberation, αλλά και στην Όλγα Μπακομάρου στο περιοδικό «Γυναίκα», έβγαζε κοροϊδευτικά τη γλώσσα στην πανίσχυρη τότε κυβέρνηση, λέγοντας: «O Παπανδρέου είναι ένας μέτριος πολιτικός», ενώ τα έβαζε και με τα «ιερά», τονίζοντας: «Ο Παρθενώνας είναι κατεστραμμένος και για αυτό ωραίος».

Από το 1983 αντιμετωπίζει την κακεντρέχεια μερίδας του ελληνικού Τύπου, ενάντια στον εκκεντρικό και επιδεικτικό τρόπο ζωής και συμπεριφοράς του. Το φαινόμενο παίρνει από το 1984 διαστάσεις σκανδάλου. Αφορμή στάθηκαν τόσο κάποιες προκλητικές για την εποχή δηλώσεις του, όσο κυρίως οι καταγγελίες πρώην συνεργάτη του.
Η υπόθεση έφτασε ως τη Δικαιοσύνη και απασχόλησε και τον διεθνή Τύπο. Από το εξωτερικό, υπήρξε προσπάθεια υπεράσπισης του Ιόλα, με πρωτοβουλία του Κώστα Γαβρά, την οποία συνυπέγραψαν διεθνείς προσωπικότητες, ανάμεσά τους και ο Φρανσουά Μιτεράν.

Το 1984 δωρίζει 47 έργα σύγχρονης τέχνης από την προσωπική του συλλογή στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, ενώ υπόσχεται να προσθέσει και άλλα στη δωρεά. Το 1987, ωστόσο, πεθαίνει σε νοσοκομείο της Νέας Υόρκης, νικημένος από τη νόσο του AIDS και δεν προλαβαίνει να εκπληρώσει το όνειρό του.

Λίγο πριν πεθάνει η επιθυμία του να δωρίσει την αμύθητη συλλογή του από έργα τέχνης στο ελληνικό κράτος δεν εκπληρώθηκε ποτέ. Η τότε κυβέρνηση αρνήθηκε την προσφορά του κι έτσι το μεγαλύτερο μέρος της συλλογής του χάθηκε.

Check Also

«Παράδεισος» της παρανομίας τα κατεχόμενα

Τα λιμάνια χρησιμοποιούνται ως κόμβοι μεταφοράς ναρκωτικών, λαθραίων τσιγάρων και όχι μόνο Γράφει η ΜΑΡΙΑ …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *