Home / Υγεία / «Αγάπη, αποδοχή, προστασία και ελευθερία στη μάθηση»

«Αγάπη, αποδοχή, προστασία και ελευθερία στη μάθηση»

ΦΩΤΗΣ ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ
Ο Ειδικός Παιδαγωγός και Επιστημονικός Διευθυντής του Πρότυπου Κέντρου Ειδικών Θεραπειών «Παιδίων Πλεύση» μιλάει στην «Κυριακάτικη Εφημερίδα»

Συνέντευξη στην ΕΛΛΗ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΥ

Ο όρος «μαθησιακές δυσκολίες» χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα σύνολο διαταραχών που μειώνουν την ικανότητα ενός ατόμου να επικοινωνήσει ή να μάθει. Τα τελευταία χρόνια, με δεδομένο ότι αυτές εμφανίζονται σε ποσοστό έως και 15% του μαθητικού πληθυσμού, το ενδιαφέρον για τα χαρακτηριστικά και τη διαχείριση των μαθησιακών δυσκολιών είναι ολοένα και μεγαλύτερο.

Η «Κυριακάτικη Εφημερίδα» μίλησε με τον ειδικό παιδαγωγό Φώτη Παπαναστασίου, ο οποίος, με εφόδιο την πολύχρονη εμπειρία του με παιδιά που αντιμετωπίζουν μαθησιακές και άλλες δυσκολίες, μας βοηθά να ξεχωρίσουμε τους μύθους από την πραγματικότητα, σχετικά με τη διάγνωση και την αντιμετώπιση του προβλήματος.

«Η απόδοση του παιδιού, σε μαθησιακό και κοινωνικό επίπεδο, επηρεάζεται από παράγοντες όπως είναι ο λανθασμένος τρόπος διδασκαλίας ή/και οι ανεπαρκείς συνθήκες διδασκαλίας, οι συχνές απουσίες από το σχολείο και όχι μόνο»

Κύριε Παπαναστασίου, ποιοι παράγοντες επηρεάζουν τη σχολική επίδοση του μαθητή;
Με την είσοδό του στο σχολείο, το παιδί έρχεται αντιμέτωπο με μια νέα πραγματικότητα, όπου καλείται να ανταποκριθεί σε ένα απαιτητικό και πολύπλοκο μαθησιακό έργο. Η απόδοση του παιδιού, σε μαθησιακό και κοινωνικό επίπεδο, επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες. Ορισμένοι είναι εξωγενείς και πηγάζουν από το περιβάλλον του παιδιού, όπως είναι ο λανθασμένος τρόπος διδασκαλίας ή/και οι ανεπαρκείς συνθήκες διδασκαλίας, οι συχνές απουσίες από το σχολείο, η πολιτισμική υστέρηση και οι μη ρεαλιστικές προσδοκίες των γονιών. Άλλοι παράγοντες είναι ενδογενείς και έχουν τη ρίζα τους στην ιδιοσυστασία του παιδιού, όπως είναι η νοητική ικανότητα, οι αισθητηριακές ανεπάρκειες, η απουσία εσωτερικών κινήτρων, οι συναισθηματικές ή αναπτυξιακές διαταραχές και οι Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες.

Τι είναι οι Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες; Τις ακούμε συχνά τελευταία…
Πρόκειται για μια ανομοιογενή ομάδα δυσκολιών, οι οποίες εκδηλώνονται με σημαντικές δυσκολίες στην πρόσκτηση και χρήση ικανοτήτων ακρόασης, ομιλίας, ανάγνωσης, γραφής, συλλογισμού ή ικανότητας μαθηματικής. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι δυσκολίες αυτές είναι εγγενείς στο άτομο. Σύμφωνα με το DSM-V (εγχειρίδιο διαγνωστικών κριτηρίων της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας), οι μαθησιακές δυσκολίες είναι οι εξής:
• Διαταραχή ανάγνωσης (δυσλεξία)
• Διαταραχή στη γραπτή έκφραση
• Διαταραχή στα μαθηματικά
• Μαθησιακή διαταραχή μη προσδιοριζόμενη αλλιώς.
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονιστεί ότι οι Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με τον δείκτη νοημοσύνης του παιδιού, το μορφωτικό και κοινωνικό επίπεδο των γονιών, το φύλο ή την εθνικότητα και αποτελούν μια διά βίου κατάσταση για το άτομο.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά των παιδιών με Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες;
Όπως αναφέραμε ήδη, οι μαθησιακές δυσκολίες αναφέρονται σε μια ανομοιογενή ομάδα δυσκολιών, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε παιδί είναι μοναδικό και δεν παρουσιάζει τις ίδιες δυσκολίες με κάποιο άλλο. Υπάρχουν ωστόσο και κάποια γενικά χαρακτηριστικά που παρατηρούνται σε μεγάλο αριθμό παιδιών με Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες και αυτά είναι τα εξής:
• δυσκολίες οπτικής κι ακουστικής αντίληψης
• σημαντικά ελλείμματα και δυσκολίες στη φωνολογική επίγνωση ή ενημερότητα
• ελλείμματα στον τομέα της μνήμης
• έντονα προβλήματα προσοχής και συγκέντρωσης
• δυσκολία αυτορρύθμισης
• σημαντικά μεταγνωστικά ελλείμματα
• δεν αναπτύσσουν ισχυρά κίνητρα
• σημαντικά προβλήματα συμπεριφοράς
• σημαντικά περισσότερα αρνητικά συναισθήματα

«Η διάγνωση των μαθησιακών δυσκολιών γίνεται, συνήθως, όταν τα παιδιά αρχίζουν να εμφανίζουν ακαδημαϊκές δυσκολίες στο σχολείο, και η μέση ηλικία που λαμβάνουν τη διάγνωση είναι τα 9 έτη»

Μπορεί να γίνει εγκαίρως η διάγνωση; Ποιες είναι οι πρώιμες ενδείξεις;
Η διάγνωση των μαθησιακών δυσκολιών γίνεται, συνήθως, όταν τα παιδιά αρχίζουν να εμφανίζουν ακαδημαϊκές δυσκολίες στο σχολείο, και η μέση ηλικία που λαμβάνουν τη διάγνωση είναι τα 9 έτη. Μία έγκυρη διάγνωση μπορεί να γίνει μετά την ολοκλήρωση του πρώτου εξαμήνου της Α’ τάξης Δημοτικού. Ωστόσο, σήμερα οι επιστήμονες πιστεύουν ότι οι δυσκολίες αρχίζουν να γίνονται εμφανείς από την προσχολική ηλικία, κατά την οποία οι πρώτες ενδείξεις της διαταραχής εκδηλώνονται είτε με τη μορφή οπτικοαντιληπτικών διαταραχών είτε με τη μορφή διαταραχών του λόγου. Μια σειρά από ενδείξεις σε αυτή την ηλικία, που θα πρέπει να κινητοποιήσουν τους γονείς είναι οι ακόλουθες:
• το παιδί αργεί πολύ να μιλήσει
• έχει φτωχό για την ηλικία του λεξιλόγιο και δεν μαθαίνει εύκολα νέες λέξεις
• δεν θυμάται τραγουδάκια και ποιηματάκια
• δεν μπορεί εύκολα να κάνει περιγραφή μιας εικόνας ή/και αναδιήγηση μιας μικρής ιστορίας
• δυσκολεύεται στην άρθρωση
• δεν μπορεί να κρατήσει το μολύβι και να γράψει ή να ζωγραφίσει μέσα σε πλαίσιο, να αντιγράψει απλά σχήματα, κ.ο.κ.

Ποια η αιτία των Ειδικών Μαθησιακών Δυσκολιών;
Στα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες τα προβλήματα οφείλονται κυρίως σε δυσμενείς ενδογενείς αναπτυξιακούς παράγοντες, σε παράγοντες «μέσα στο ίδιο το παιδί» – στην ιδιοσυστασία του. Ο βασικότερος αιτιακός παράγοντας είναι τα προβλήματα στη γλωσσική επεξεργασία και πιο συγκεκριμένα στη φωνολογική επεξεργασία. Στην ικανότητα, δηλαδή, του παιδιού να αναγνωρίζει και να χειρίζεται με συνειδητό τρόπο τα φωνολογικά στοιχεία της γλώσσας.

Τα παιδιά με Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες αντιμετωπίζουν μόνο εκπαιδευτικές δυσκολίες;
Οι μαθησιακές δυσκολίες, ως μια «διαφορετικότητα» που παρουσιάζεται στα πρώτα σχολικά χρόνια του παιδιού, έχουν σοβαρές ψυχολογικές, εκπαιδευτικές και κοινωνικές συνέπειες στη ζωή του. Τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες σχεδόν καθημερινά βιώνουν καταστάσεις όπως ντροπή, άγχος, ματαίωση, απογοήτευση, κοινωνική απομόνωση, μελαγχολία και έλλειψη αυτοπεποίθησης. Αυτού του είδους οι καταστάσεις έχουν σοβαρές ψυχολογικές επιπτώσεις σε ένα παιδί του δημοτικού και συντελούν στη δημιουργία αρνητικής αυτοεικόνας και χαμηλής αυτοεκτίμησης. Γενικά, τα εν λόγω παιδιά δύσκολα αναπτύσσουν κίνητρα για μάθηση εξαιτίας του γεγονότος πως δεν επαινούνται πολύ συχνά λόγω των χαμηλών επιδόσεών τους, και δεν ικανοποιούνται εσωτερικά για τον ίδιο λόγο.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;
Η σωστή ενημέρωση γονιών και εκπαιδευτικών και η δόκιμη συνεργασία τους με τους ειδικούς είναι το κλειδί για την ορθή αντιμετώπιση των μαθησιακών δυσκολιών, καθώς και όλων των συνεπειών που αυτές έχουν στη ζωή ενός παιδιού. Η δημιουργία ενός θεραπευτικού τριγώνου (γονείς-ειδικοί-παιδί) είναι καθοριστικής σημασίας για μια αποτελεσματική παρέμβαση. Οι γονείς δε θα πρέπει να ξεχνάνε ποτέ ότι το παιδί με μαθησιακές δυσκολίες χρειάζεται ό,τι και όλα τα παιδιά: αγάπη, αποδοχή, προστασία, σαφή όρια και την ελευθερία να μεγαλώσει και να μάθει.

«Ένα σημαντικό εργαλείο σε γλώσσα απλή και εύληπτη»

Κλείνοντας, θα θέλαμε να μας πείτε δυο λόγια για το νέο σας βιβλίο, που αφορά τις μαθησιακές δυσκολίες…
Το βιβλίο «Μαθησιακές Ευκολίες – Πρόγραμμα Υποστήριξης και Παρέμβασης στις Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες» είναι ένα σημαντικό εργαλείο για την ανίχνευση των μαθησιακών δυσκολιών των παιδιών και για τη δημιουργία ειδικών προγραμμάτων υποστήριξης και παρέμβασης.

Στην αρχή του βιβλίου παρουσιάζονται με γλώσσα απλή και εύληπτη οι θεωρίες, οι όροι και οι ενδείξεις των μαθησιακών δυσκολιών. Ακολουθούν σαφείς οδηγίες για την υποστήριξη των μαθητών με Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες σε διάφορα πλαίσια (στο σχολείο, στο σπίτι), καθώς και μια περιγραφή των εργαλείων ανίχνευσης των μαθησιακών δυσκολιών στο νηπιαγωγείο, στο δημοτικό και στο γυμνάσιο.

Το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου καλύπτουν οι ασκήσεις παρέμβασης και υποστήριξης, οι οποίες έχουν δοκιμαστεί για πολλά χρόνια σε παιδιά με Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες, με πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Οι ασκήσεις παρουσιάζονται με αύξοντα βαθμό δυσκολίας και πολυπλοκότητας (από τις απλές στις πιο σύνθετες) και χωρίζονται σε έξι κατηγορίες (οπτικής αντίληψης, ακουστικής αντίληψης, μνήμης, φωνολογικής ενημερότητας, γραπτού και αφηγηματικού λόγου, αναγνωστικής ευχέρειας και κατανόησης).

Οι «Μαθησιακές Ευκολίες» είναι ένα πολύτιμο βοήθημα για γονείς και εκπαιδευτικούς που θέλουν να στηρίξουν ουσιαστικά τη μάθηση των παιδιών και να ενισχύσουν πραγματικά την πρόοδο και τις επιτυχίες τους στο σχολείο.

 

Οι αναπνευστικές αλλεργίες και πώς αντιμετωπίζονται
Καταρροή, μπούκωμα, φτέρνισμα… Οι αλλεργίες του αναπνευστικού, ιδιαίτερα την άνοιξη και το καλοκαίρι που βρίσκονται σε έξαρση, υποβαθμίζουν την ποιότητα ζωής των πασχόντων, οι οποίοι, πολλές φορές μάταια, ψάχνουν το… μαγικό φάρμακο που θα τους ανακουφίσει από τα συμπτώματα. Η μέθοδος της ανοσοθεραπείας υπόσχεται μόνιμα αποτελέσματα, αντί πρόσκαιρης ανακούφισης, αφού στοχεύει στο αίτιο και όχι στο αποτέλεσμα.

Ο αλλεργιολόγος παίδων και ενηλίκων Δρ. Δημήτρης Μήτσιας (www.mitsias-allergy.gr) μίλησε στην «Κυριακάτικη Εφημερίδα».

Κύριε Μήτσια, όταν λέμε αναπνευστικού τύπου αλλεργία, τι ακριβώς εννοούμε;
Υπό τον όρο αυτό ταξινομούνται νόσοι που εκδηλώνουν καταρροή, φτερνίσματα, φαγούρα ή/και μπούκωμα στη μύτη (αλλεργική ρινίτιδα) ή οφθαλμικά συμπτώματα (αλλεργική επιπεφυκίτιδα). Ανάλογα, βήχας, συριγμός ή δύσπνοια παρατηρούνται στο αλλεργικό άσθμα. Κοινό χαρακτηριστικό είναι ότι προκαλούνται από έκθεση σε συγκεκριμένα για κάθε ασθενή αλλεργιογόνα, όπως ακάρεα της οικιακής σκόνης, επιθήλια ζώων, μύκητες και κυρίως, γύρη φυτών, όπως γρασίδια, περδικάκι, ελιά, κυπαρισσοειδή δέντρα κ.ά. Την άνοιξη, που ανθίζουν πολλά φυτά, αυξάνει κατακόρυφα η συγκέντρωση στην ατμόσφαιρα γυρεόκοκκων και προκαλείται η γνωστή και συνήθης εποχική ρινίτιδα ή άσθμα.

Πώς αντιμετωπίζονται οι αλλεργίες του αναπνευστικού;
Αν δεν μπορούμε να αποφύγουμε την έκθεσή μας στο αλλεργιογόνο (κάτι πρακτικά αδύνατο) η βασική αντιμετώπιση συνίσταται στη συμπτωματική αγωγή.

Στην αλλεργική ρινίτιδα χρησιμοποιούνται κυρίως αντιισταμινικά φάρμακα και ρινικά spray. Είναι εξαιρετικά ασφαλή, σε συνδυασμό πιο αποτελεσματικά και μπορούν να λαμβάνονται επί μακρόν.

Το αλλεργικό άσθμα χρειάζεται πιο συστηματική παρακολούθηση και αντιμετώπιση. Εισπνεόμενα σκευάσματα είναι απαραίτητα, ώστε ο αλλεργικός ασθενής να έχει φυσιολογική καθημερινότητα χωρίς αναπνευστικά συμπτώματα.

Υπάρχει δυνατότητα οριστικής θεραπείας;
Ναι και ονομάζεται ανοσοθεραπεία! Η ανοσοθεραπεία αποτελεί την καλύτερη, αποτελεσματικότερη, ολοκληρωμένη και μόνιμη αντιμετώπιση των αλλεργιών. Αντίθετα από τη συμπτωματική αγωγή, είναι αιτιολογική θεραπεία: αντιμετωπίζει το αίτιο, όχι τα συμπτώματα.

Το ανοσοποιητικό «μαθαίνει» τα αλλεργιογόνα και αυτά δεν αντιμετωπίζονται, πλέον, ως κάτι κακό. Τα συμπτώματα υποχωρούν (ακόμη και με λιγότερα φάρμακα), βελτιώνεται η ποιότητα ζωής και κυρίως, μειώνεται η πιθανότητα εμφάνισης άσθματος! Απαραίτητος είναι ο έλεγχος των αλλεργιογόνων που ευθύνονται για τα συμπτώματα του κάθε ασθενούς και η στάθμιση της βαρύτητάς τους.

Η διαδικασία αυτή απαιτεί ιδιαίτερη κλινική εμπειρία και ορθή χρήση ειδικών διαγνωστικών εξετάσεων, ώστε η αποτελεσματικότητα να είναι μέγιστη.

 

 

Check Also

Ευχάριστα νέα από τον ΕΟΠΥΥ για τους ασθενείς με ηπατίτιδα C

Ο Εθνικός Οργανισμός Παροχών Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ) κατέληξε σε συμφωνία με τις φαρμακευτικές εταιρίες για …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *