Home / Υγεία / Αντιστρέφοντας τη γήρανση

Αντιστρέφοντας τη γήρανση

Γράφει η ΕΛΛΗ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΥ

Ποιος είναι ο λόγος που γερνάμε; Υπάρχει τρόπος να καταφέρουμε να αναστρέψουμε τη γήρανση και μακροπρόθεσμα να αυξήσουμε το προσδόκιμο ζωής; Αν όλα αυτά σας φαίνονται ενα ουτοπικό όνειρο, διαβάστε τη συνέντευξη του κυρίου Νεκτάριου Ταβερναράκη, ερευνητή βιολόγου και πανεπιστημιακού, με καταγωγή από την Κρήτη, καθηγητή της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστήμιου Κρήτης και προέδρου του διοικητικού συμβουλίου του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας, που με την ερευνητική του ομάδα καταφέρνουν μία μοναδική ανακάλυψη: Την αντιστροφή της γήρανσης, που θα μας οδηγήσει -εκτός των άλλων- και στην ανάπτυξη φαρμάκων για την καταπολέμηση πλήθους ασθενειών.

Κύριε Ταβερναράκη, ποιος είναι ο λόγος που γερνάμε;

Με δυο λόγια, ο λόγος που γερνάμε είναι ότι καμία βιολογική/βιοχημική διαδικασία δεν είναι τέλεια. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι καθώς τα κύτταρά μας λειτουργούν, συσσωρεύουν βλάβες. Οι βλάβες αυτές προκαλούνται είτε από ενδογενείς παράγοντες μέσα στο κύτταρο, όπως για παράδειγμα λάθη που πάντα συμβαίνουν κατά τις μοριακές διεργασίες των κυττάρων, είτε από τοξικά παραπροϊόντα του κυτταρικού μεταβολισμού. Επίσης, βλάβες στα κύτταρά μας μπορούν να προκαλέσουν και εξωτερικοί παράγοντες, όπως για παράδειγμα η υπεριώδης ακτινοβολία του ήλιου, αλλά και η έκθεση σε τοξικές ουσίες, ή ακραίες περιβαλλοντικές συνθήκες. Η σταδιακή συσσώρευση όλων αυτών των βλαβών, καθώς περνάει ο χρόνος, προκαλεί σωρευτικά αυτό που αντιλαμβανόμαστε ως γήρανση.

«Μπορούμε να επιμηκύνουμε σημαντικά τη διάρκεια ζωής σε πάρα πολλούς οργανισμούς, τροποποιώντας κατάλληλα συγκεκριμένα γονίδια…»

Μπορούμε να βγούμε νικητές στη μάχη με τον χρόνο;

Μπορεί από τη μία να συσσωρεύονται όλες αυτές οι βλάβες που αναφέραμε παραπάνω, από την άλλη, όμως, τα κύτταρα όλων των οργανισμών διαθέτουν και πολύ αποτελεσματικούς μηχανισμούς επιδιόρθωσης. Η αποτελεσματικότητα των μηχανισμών αυτών καθορίζεται σε σημαντικό βαθμό από τα γονίδιά μας, αλλά και από το περιβάλλον. Είναι, επομένως, δυνατόν να επηρεάσουμε τους μηχανισμούς αυτούς με γενετικές παρεμβάσεις, έτσι ώστε να αυξήσουμε την αποτελεσματικότητά τους. Κάτι τέτοιο έχει ήδη γίνει εφικτό σε πειραματόζωα. Μπορούμε, δηλαδή, ήδη να επιμηκύνουμε σημαντικά τη διάρκεια ζωής σε πάρα πολλούς οργανισμούς, τροποποιώντας κατάλληλα συγκεκριμένα γονίδια, ή χρησιμοποιώντας κατάλληλες περιβαλλοντικές συνθήκες. Αυτό δείχνει ότι είναι εφικτό να επηρεάσουμε τη διαδικασία της γήρανσης. Μάλιστα, έχει επιτευχθεί επιμήκυνση της διάρκειας ζωής πειραματόζωων που θα ήταν αντίστοιχη σε προσδόκιμο μερικών εκατοντάδων ετών για τον άνθρωπο.

Μιλάμε και για αυξημένο προσδόκιμο ζωής;

Τα πραγματικά εντυπωσιακά αυτά αποτελέσματα σε πειραματόζωα δείχνουν ότι η γήρανση μπορεί να τροποποιηθεί, αυξάνοντας σημαντικά το προσδόκιμο ζωής. Όμως, η μεταφορά αυτών των αποτελεσμάτων στον άνθρωπο δεν είναι καθόλου απλή υπόθεση. Απέχουμε πολύ από το να μπορούμε να επεμβαίνουμε τροποποιώντας το ανθρώπινο προσδόκιμο ζωής. Οι λόγοι δεν είναι μόνο καθαρά τεχνικοί/επιστημονικοί, αλλά και ηθικοί. Όπως γνωρίζετε, δεν είναι επιτρεπτές απευθείας παρεμβάσεις στο ανθρώπινο γενετικό υλικό, αλλά επίσης θεωρώ ότι δεν έχουμε ακόμα κατανοήσει ικανοποιητικά τους μηχανισμούς της γήρανσης, ώστε να μπορούμε με ασφάλεια να προκαλούμε αλλαγές χωρίς να υπάρχει ο κίνδυνος αυτές να συνοδεύονται και από σοβαρές ανεπιθύμητες παρενέργειες.

«Θα βελτιώσουμε την ποιότητα ζωής στην τρίτη ηλικία»

Κύριε Ταβερναράκη, αυτή η ανακάλυψη μπορεί να μας φανεί χρήσιμη και στην καταπολέμηση ασθενειών όπως ο διαβήτης τύπου 2 και το Αλτσχάιμερ;

Εκεί που πραγματικά η μελέτη της γήρανσης μπορεί να συνεισφέρει στην αντιμετώπιση σημαντικών παθολογικών καταστάσεων στον άνθρωπο είναι στην περίπτωση ασθενειών που εξαρτώνται στενά από την ηλικία, όπως οι νευροεκφυλιστικές νόσοι, τα καρδιαγγειακά νοσήματα και τα μεταβολικά νοσήματα. Στις κατηγορίες αυτές εντάσσονται η νόσος Αλτσχάιμερ, η νόσος Πάρκινσον, ο καρκίνος και ο διαβήτης τύπου 2. Οι μελέτες που αφορούν τη γήρανση μπορούν να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε τη μοριακή και κυτταρική βάση της συσχέτισης των ασθενειών αυτών με το γήρας, έτσι ώστε στη συνέχεια να μπορούμε να επέμβουμε, είτε προληπτικά είτε θεραπευτικά, βελτιώνοντας σημαντικά την ποιότητα ζωής στην τρίτη ηλικία. Κατά τη γνώμη μου, είναι προαπαιτούμενο η μελέτη της γήρανσης και της συσχέτισής της με τις ασθένειες αυτές, προκειμένου να φτάσουμε σε μία πραγματικά αποτελεσματική αντιμετώπισή τους.

 «Να ενισχυθεί έμπρακτα η έρευνα στην Ελλάδα»

Τι θα συμβουλεύατε τα νέα παιδιά στην Ελλάδα που θα ήθελαν να ασχοληθούν με την έρευνα και σε όσους πιστεύουν ότι η φυγή στο εξωτερικό είναι η μόνη διέξοδος στην περίοδο κρίσης που διανύουμε;

Αυτό που θα ήθελα να πω, όσο παράδοξο και αν ακούγεται, δεδομένων των συνθηκών που όλοι γνωρίζουμε, είναι ότι υπάρχει, παρ’ όλα αυτά, η δυνατότητα να κάνει κάποιος έρευνα με αξιώσεις και στην Ελλάδα. Υπάρχουν στη χώρα εργαστήρια και ερευνητικά κέντρα ουσιαστικής ερευνητικής αριστείας που διεξάγουν διεθνώς ανταγωνιστική έρευνα. Αυτό αποδεικνύεται εύκολα από τις επιστημονικές δημοσιεύσεις στα εγκυρότερα διεθνή περιοδικά, στα οποία μόνο πραγματικά σημαντικές μελέτες από παντού στον κόσμο καταφέρνουν να δημοσιευθούν, αλλά και από τη διεκδίκηση εξαιρετικά ανταγωνιστικών χρηματοδοτήσεων από πηγές του εξωτερικού. Αυτό που πιστεύω ότι χρειάζεται είναι να ενισχυθούν έμπρακτα από την πολιτεία αυτές οι προσπάθειες των Ελλήνων ερευνητών, έτσι ώστε να έχουμε ακόμα περισσότερες και μεγαλύτερες επιτυχίες. Άρα, δεν θεωρώ ότι η φυγή στο εξωτερικό είναι η μόνη διέξοδος.
Αυτό δεν σημαίνει ότι θεωρώ τη μετακίνηση στο εξωτερικό ως κάτι αναγκαστικά αρνητικό για τη χώρα. Αντίθετα, πιστεύω ότι η εμπειρία του εξωτερικού είναι πολύτιμη για ένα επιστήμονα και μπορεί τελικά να είναι επίσης ωφέλιμη για τη χώρα. Αυτό που χρειάζεται είναι, εκτός από την «εκροή», να έχουμε και «εισροή», δηλαδή να μπορούμε να προσελκύσουμε ερευνητές από το εξωτερικό, να επαναπατριστούν. Κάτι τέτοιο εμπλουτίζει το εγχώριο ερευνητικό οικοσύστημα με νέες εξειδικεύσεις και τεχνογνωσία που φέρνουν οι ερευνητές που έχουν εκπαιδευτεί στο εξωτερικό. Αυτό, όπως καταλαβαίνετε, βοηθά καταλυτικά στην επιστημονική ανάπτυξη, αλλά και στη διεθνή ανταγωνιστικότητα της έρευνας που γίνεται στη χώρα.

Check Also

Ευχάριστα νέα από τον ΕΟΠΥΥ για τους ασθενείς με ηπατίτιδα C

Ο Εθνικός Οργανισμός Παροχών Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ) κατέληξε σε συμφωνία με τις φαρμακευτικές εταιρίες για …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *